Điều kiện ấm áp, ẩm ướt và thức ăn dồi dào trong nhà kính cung cấp một môi trường tuyệt vời, ổn định cho sự phát triển của dịch hại. Thông thường, các loài thiên địch dùng để kiểm soát dịch hại bên ngoài không có trong nhà kính. Vì những lý do này, đôi khi dịch hại thường phát triển trong môi trường nhà kính nhanh hơn và nghiêm trọng hơn ngoài trời. 

Kiểm soát thành công côn trùng và sâu bênh gây hại trên cây trồng trong nhà kính có một số phương pháp. Các biện pháp này bao gồm thường xuyên theo dõi, xác định sâu bệnh và các giai đoạn sống của chúng, lưu giữ hồ sơ tốt về các biện pháp quản lý sâu bệnh, sử dụng các kỹ thuật loại trừ, thực hành vệ sinh tốt, kiểm tra chất dinh dưỡng của đất hoặc thực vật, sử dụng các biện pháp kiểm soát sinh học khi có thể và sử dụng thuốc trừ sâu có chọn lọc, đúng thời gian. 

Một số loài côn trùng trong nhà kính có thể truyền bệnh cho cây trồng, bệnh thường nghiêm trọng hơn vết thương khi ăn mà loài côn trùng này gây ra. Những loài côn trùng này bao gồm một số loài rệp, rầy, bọ trĩ và bọ phấn trắng. Bạn cần có những biện pháp để quản lý sớm côn trùng gây hại này.

côn trùng trong nhà kính
côn trùng trong nhà kính

Sinh học côn trùng

Để tiêu diệt côn trùng và sâu bệnh gây hại thì bạn cần có kiến thức về sinh học của côn trùng, sâu bệnh và thiên địch của chúng. Bạn cần có một kế hoạch quản lý thành công đòi hỏi phải có thông tin về đặc điểm sinh học của một loài bao gồm chế độ ăn uống và vòng đời của chúng, cách chúng tương tác với môi trường và với các loài khác cũng như hành vi của loài côn trùng có lợi có thể được điều chỉnh để ngăn ngừa hoặc giảm tổn thất.

Sinh trưởng và phát triển của côn trùng

Vòng đời là một chuỗi những thay đổi mà một con vật trải qua trong suốt cuộc đời của nó. Một số loài côn trùng có vòng đời bốn giai đoạn. Loài côn trùng này sống dưới dạng trứng, ấu trùng (larva: LARvuh), nhộng (pupa: PYOO-puh) và trưởng thành gọi là biến thái hoàn toàn. (Holometabolous)

Một số loài sẽ chỉ có 3 giai đoạn của vòng đời. Trứng, nhộng và trưởng thành chúng gọi là biến thái không hoàn toàn (Hemometabolous)

Giai đoạn trứng

Hầu hết các loài côn trùng bắt đầu cuộc sống của chúng dưới dạng trứng mặc dù có một số trường hợp ngoại lệ như rệp vừng, chúng được sinh ra là con. Chúng có thể bám trên hoặc trong rễ, thân, lá hoặc hoa. Trứng có thể nở ngay sau khi chúng được đẻ hoặc chúng có thể có thời gian ủ bệnh dài.

Ấu trùng

Ấu trùng hiếm khi trông giống như con trưởng thành. Một số dạng ấu trùng phổ biến là giòi, sâu bọ, sâu đo và sâu bướm. Khi ấu trùng lớn lên, thỉnh thoảng nó phải lột bỏ lớp da cũ. Đây gọi là lột xác. Các giai đoạn chưa trưởng thành khác biệt giữa các lần lột xác liên tiếp được gọi là giai đoạn đầu. Tuổi đầu tiên nở ra từ trứng, tuổi thứ hai là sau lần lột xác đầu tiên, v.v. Nhiều kẻ thù tự nhiên, đặc biệt là ong bắp cày ký sinh, chỉ tấn công một số giai đoạn nhất định của dịch hại mục tiêu.

Nhộng

Nhộng là giai đoạn sống giữa ấu trùng và trưởng thành. Trừ khi ấu trùng ở trong kẽ của thân hoặc rễ, nó thường sẽ xây dựng nơi trú ẩn để hóa nhộng. “Kén” này có thể được làm từ các hạt đất, tơ tằm, hạt đã nhai, nguyên liệu thực vật đã nhai, rác trên mặt đất hoặc sự kết hợp của chúng.

 Bên trong “kén/nơi trú ẩn/buồng/viên nang/hộp”, con nhộng dần dần biến thành con trưởng thành. Giai đoạn này côn trùng không ăn và có thể coi là bất động. Nhưng bên trong cái kén, con côn trùng đang trải qua quá trình biến thái.

Trưởng thành

Sau khi biến đổi xong, nhộng nở ra khi trưởng thành. Côn trùng trưởng thành có cánh, sáu chân và trưởng thành về sinh sản. Côn trùng trưởng thành sẽ tìm bạn tình và con cái sẽ đẻ trứng. Đôi khi, đây là tất cả những gì con trưởng thành phải làm.

Vòng đời côn trùng
Vòng đời côn trùng biến thái hoàn toàn

Biến thái không hoàn toàn

Các loài côn trùng biến thái không hoàn toàn trải qua ba giai đoạn phát triển bao gồm: Trứng, ấu trùng và con trưởng thành. Kiểu biến thái không hoàn toàn còn được gọi là biến thái không đầy đủ.

Theo đó, từ trứng sẽ phát triển để trở thành ấu trùng tách ra khỏi trứng.

Ở biến thái không hoàn toàn thường ấu trùng sẽ trải qua nhiều lần lột xác để có kích thước lớn hơn và trở thành con trưởng thành (Riêng đối với những loài có cánh, ấu trùng sẽ phát triển mọc cánh thông qua những lần lột xác).

Thông thường, ấu trùng sẽ sống ở môi trường, ăn nguồn thức ăn và có những hành vi tương tự như ở giai đoạn trưởng thành. Ấu trùng của kiểu biến thái không hoàn toàn có đặc điểm gần giống với con trưởng thành.

Bạn có thể hiểu kiểu biến thái không đầy đủ là kiểu con non có tính chất hoạt động giống y như con trưởng thành, chỉ khác về kích thước và một số chức năng hoàn thiện bên trong cơ thể.

Đến khi có kích thước đủ lớn và chức năng trong cơ thể hoàn thiện thì chúng sẽ chính thức trở thành loài trưởng thành.

Với các loài côn trùng biến thái không hoàn toàn gần gũi với con người có những ví dụ như: Gián, mối, chuồn chuồn, châu chấu, bọ ngựa…

Biến thái không hoàn toàn ấu trùng trải qua nhiều lần lột xác để trở thành con trưởng thành

Xem thêm: Kiểm soát dịch hại trong nhà kính

Vòng đời côn trung
Vòng đời côn trùng bién thái không hoàn toàn

Thức ăn côn trùng

Có 2 cách để côn trùng ăn thức ăn là cắn và trích. Các cơ quan miệng xác định cách thức ăn của côn trùng và do đó đóng một vai trò trong loại kiểm soát côn trùng hiệu quả nhất. Côn trùng ăn lá, chồi, thân, rễ, quả và hạt, cũng như mô thực vật ở các giai đoạn thối rữa khác nhau.

Tổn thương do côn trùng cắn

Côn trùng cắn là côn trùng gây hại bằng cách ăn các bộ phận của cây như lá và thân hoặc đào hang trong các mô của cây, gây hại cho cây ký chủ. Các triệu chứng của côn trùng cắn bao gồm các lỗ trên lá, mô lá bị bạc, loại bỏ hoàn toàn các mô lá và đào hang trong hoặc xung quanh thân, cành hoặc thân cây.

Tổn thương do côn trùng chích

Một phương pháp quan trọng khác mà côn trùng sử dụng để ăn thực vật là xuyên qua lớp biểu bì (da) và hút nhựa cây từ tế bào. Trong trường hợp này, chỉ các phần bên trong và chất lỏng của cây bị nuốt chửng, trong khi côn trùng ăn bên ngoài cây. Những loài côn trùng này có phần miệng thon và nhọn nhọn, phần miệng này đâm vào cây và qua đó nhựa cây bị hút.

sâu ăn lá
sâu ăn lá

Dấu hiệu của thực vật xuất hiện côn trùng

Các triệu chứng tổn thương thực vật ăn đôi khi bị nhầm lẫn với các bệnh truyền nhiễm. Sau đây là mô tả về một số triệu chứng phổ biến khi xuất hiện côn trùng và sâu bọ và gây hại cho cây trồng trong nhà kính.

Đốm lá

Đốm lá thường do mầm bệnh từ thực vật gây ra. Tuy nhiên côn trùng hút chất dinh dưỡng chẳng hạn như rầy, cũng có thể gây ra đốm lá. Khi nước bọt của côn trùng gây độc cho cây trồng, một điểm chết có thể phát triển xung quanh nơi chúng ăn và các lỗ có thể phát triển khi mô bị hư hỏng trở nên khô và rơi ra ngoài.

côn trùng trong nhà kính
Bệnh đốm lá

Cuốn lá

Nước bọt của một số côn trùng chích hút, đặc biệt là rệp vừng, có thể khiến lá cây bị quăn, gấp lại hoặc nhăn lại. Những triệu chứng này có thể bị nhầm lẫn với các bệnh thực vật gây ra các triệu chứng tương tự.

Úa vàng

Nhìn từ xa, những cây bị nhện nhiễm nặng có vẻ bị đổi Kiểm tra kỹ các tán lá bị nhiễm khuẩn cho thấy lá bị đổi màu úa vàng.

Lá rụng sớm

Mầm bệnh thực vật hoặc các vấn đề môi trường thường gây rụng lá sớm. Tuy nhiên, sự phá hoại nặng nề của rệp, ve hoặc côn trùng có vảy cũng có thể gây rụng lá.

Chi nhánh chết

Côn trùng đục gỗ làm hỏng các mô mạch của cây, dẫn đến chết các cành hoặc cành bị nhiễm bệnh. Cành bị hư hại do các nguyên nhân khác và cây suy yếu hoặc dây leo nói chung đặc biệt dễ bị sâu đục thân.

Thiệt hại gốc

Tuyến trùng và ấu trùng của một số loài côn trùng ăn và có thể gây hại nghiêm trọng cho rễ. Bởi vì rễ không dễ nhìn thấy nên việc chẩn đoán vết thương do côn trùng gây ra đối với rễ rất khó khăn. Triệu chứng chính là sức sống của cây giảm dần.

Xem thêm: Sử dụng lưới chắn côn trùng là biện pháp tối ưu để ngăn ngừa côn trùng và sâu bệnh

Côn trùng và sâu bọ gây hại thường thấy trong nhà kính

Một số loài côn trùng và sâu bọ gây hại dường như là vấn đề quen thuộc đối với những người trồng trong nhà kính. Những loài gây hại này rất khó kiểm soát và có thể làm giảm cả số lượng và chất lượng của tán lá, hoa và quả. 

Quản lý thành công các vấn đề về côn trùng và ve trong nhà kính có thể khó khăn hơn trong điều kiện ngoài trời. Do đó, người trồng phải có các phương pháp cụ thể và hiệu quả để quản lý dịch hại nhà kính. 

Như đã nêu trước đó, một trong những yếu tố quan trọng nhất trong quản lý dịch hại là xác định dịch hại và hiểu đặc điểm sinh học, hành vi, thói quen kiếm ăn và các thông tin khác về cách thức chúng xâm nhập vào nhà kính, sinh sản và cuối cùng gây hại cho cây trồng. Điều rất quan trọng trong quá trình tiêu diệt và xử lý sâu bệnh.

  • Rệp
  • Sâu bướm
  • Ruồi nấm
  • Sâu vẽ bùa
  • Rệp sáp
  • Bọ chét
  • Bọ trĩ
  • Ruồi trắng

Báo giá lưới chắn côn trùng thái lan

Rệp

Rệp vừng là loài côn trùng nhỏ, thân mềm. Hơn 20 loài rệp có thể phá hoại nhiều loại cây trồng trong nhà kính. Chúng có nhiều màu từ xanh lá cây đến nâu, đỏ, đen hoặc tím. Một số loài thậm chí có thể có các dạng màu khác nhau trong cùng một khu vực.

 Hầu hết có bộ xương ngoài mềm, nhưng một số loài tạo ra các sợi giống như sáp, bông bao phủ cơ thể. Rệp vừng được xác định bởi miệng hút, chân dài, gầy, râu dài và cơ thể hình quả lê.

Vòng đời

Rệp sinh sản nhanh chóng trong điều kiện ấm áp, thường hoàn thành một thế hệ sau 6 đến 7 ngày. Hầu hết rệp vừng là con cái và sinh sản mà không cần giao phối, sinh ra những con non còn sống được gọi là nhộng chứ không đẻ trứng. Điều này cho phép dân số của chúng tăng lên một cách bùng nổ. Chúng lột da nhiều lần. Sau đó, các con nhộng đến tuổi trưởng thành và sớm tạo ra những con rệp mới.

Thiệt hại

Rệp vừng kiếm ăn bằng cách cắm trực tiếp miệng giống như cây kim của chúng qua mô thực vật vào mô thực vật và hút nhựa cây. Chúng có xu hướng di chuyển đến các cây ký chủ mới và tìm kiếm các mô thực vật tươi, mềm để ăn. Côn trùng thường ăn các đầu non hoặc mặt dưới của lá. Rệp có thể làm lá đổi màu hoặc biến dạng lá (lá cong xuống dưới hoặc hướng lên trên).

Giám sát

Bẫy dính côn trùng màu vàng có thể theo dõi khi rệp có cánh hoạt động và có thể phát hiện sự di cư của rệp vào nhà kính, đặc biệt là vào mùa xuân và mùa hè. Các tấm bẫy này nên được đặt theo chiều dọc từ 8 đến 10 cm ngay phía trên tán cây trồng.

 Các tấm bổ sung được đặt gần cửa ra vào hoặc lỗ thông hơi có thể phát hiện xem côn trùng có di chuyển vào nhà kính từ bên ngoài hay không. Thẻ nên được đếm ít nhất hàng tuần và thay đổi hàng tuần hoặc khi chúng đầy.

Sâu bệnh trong nhà kính
Sâu bệnh trong nhà kính

Sâu bướm

Sâu bướm được gọi chung là ấu trùng của bướm đêm. Sâu bướm có nhiều tên gọi khác nhau vì một số gọi là sâu (ví dụ: sâu bắp cải, sâu sừng và sâu đo), một số thực sự là loài gây hại trong đất như sâu cắt da, trong khi những loài khác được gọi là sâu đục thân, nhưng có một thực tế là chúng luôn là ấu trùng của bướm đêm.

Các loài côn trùng này chỉ gây hại ở giai đoạn ấu trùng chưa trưởng thành; con trưởng thành không ăn hoặc chỉ ăn mật hoa. Bướm đêm trưởng thành có thể bị ánh sáng thu hút vào nhà kính và bay từ bên ngoài vào để đẻ trứng.

Vòng đời

Vì có rất nhiều loài sâu bướm nên rất khó để khái quát về vòng đời của chúng. Một số loài đẻ trứng trên cây; những người khác đẻ trứng trên đất. Một số sâu bướm thích ẩn náu trong đất vào ban ngày và chỉ xuất hiện để kiếm ăn vào ban đêm; những người khác luôn ở trên cây; và vẫn còn có những loài khác gấp lá xung quanh mình để bảo vệ.

Các loại thiệt hại

Hầu hết sâu bướm gây hại bằng cách ăn các bộ phận của cây bao gồm tán lá và hoa; hoặc ăn toàn bộ lá và để lại gân giữa. Ví dụ, sở thích của một số loài, chẳng hạn như sâu củ cải đường, chúng chỉ thích ăn chồi.

Giám sát

Kiểm tra thực vật bằng mắt thường xuyên khi con trưởng thành đang bay cũng sẽ tránh được thiệt hại cho cây trồng do sâu bướm ăn. Hãy nhớ kiểm tra những lỗ hở gần nhất của nhà kính như lỗ thông hơi, cửa ra vào, mái hắt và tường bên, vì đây là nơi con trưởng thành có thể xâm nhập, đặc biệt là những lỗ hở đối diện với cánh đồng ngô, đậu tương hoặc rau đang được thu hoạch.

Sâu bướm
Sâu bướm

Nấm ruồi

Ruồi nấm (ví dụ: Orfelia spp., Bradysiaspp.), loài gây hại phổ biến trong nhà kính, là loài ruồi có màu sẫm, mỏng manh, trông giống như muỗi. Muỗi nấm trưởng thành có đôi chân mảnh khảnh với râu phân đoạn dài hơn đầu. Cánh có màu xám nhạt đến trong. Những chiếc râu dài của chúng giúp phân biệt chúng với những loài ruồi bờ biển khỏe hơn.

 Đường gân hình chữ Y trên đầu cánh ngăn cách chúng với ruồi bờ biển, chúng có năm đốm rõ ràng trên cánh và râu ngắn hơn so với râu của loài gặm nhấm. Ruồi nấm được xem là loài côn trùng gây hại chính trong nhà kính và là một trong số ít loài côn trùng gây hại mà giai đoạn sống gây hại—trong trường hợp này là ấu trùng—nằm trong môi trường đang phát triển. Chúng đặc biệt là một vấn đề trong điều kiện ẩm ướt quá mức trong quá trình nhân giống, khi các cành giâm hoặc chồi cây bắt đầu hình thành bộ rễ.

Vòng đời

Muỗi nấm trưởng thành tượng trưng cho “phần nổi của tảng băng chìm”. Phần còn lại của vòng đời diễn ra trong môi trường, nơi con trưởng thành đẻ trứng vào các vết nứt và kẽ hở. Muỗi nấm phát triển qua bốn giai đoạn—trứng, ấu trùng (có bốn giai đoạn ấu trùng hoặc instars), nhộng và trưởng thành. Những quả trứng nhỏ và nhộng thuôn dài xuất hiện trong môi trường hữu cơ ẩm ướt nơi con cái đẻ trứng và ấu trùng ăn.

Thiệt hại

Con trưởng thành ít gây hại cho cây, nhưng con cái đẻ trứng nở thành ấu trùng gây hại cho cây bằng cách ăn rễ. Ấu trùng thích môi trường nuôi cấy có độ ẩm “cao” và cần nấm như một nguồn thức ăn bổ sung để phát triển hoàn thiện. Ấu trùng ruồi ăn nhiều loại cây cảnh trồng trong nhà kính. Cây non và cây con đặc biệt dễ bị tổn thương hơn là cây trưởng thành.

Ruồi nấm
Ruồi nấm

Sâu vẽ bùa

Loài sâu vẽ bùa phổ biến nhất là ấu trùng của ruồi, thuộc họ Agromyzidae. Chúng bao gồm sâu vẽ bùa dạng ngoằn ngoèo thuộc chi Liriomyza, sâu vẽ bùa dạng vòi thuộc chi Phytomyza, và loài sâu vẽ bùa ban ngày tương đối mới, Ophiomyia kwansonis. Loài phổ biến nhất được phát hiện phá hoại cây trồng trong nhà kính là Liriomyza, sâu vẽ bùa serpentine của Mỹ. Chúng có màu đen với một đốm vàng trên lưng và có kích thước và hình dạng tương tự như ruồi giấm. Con trưởng thành hoạt động mạnh vào thời gian sáng sớm.

Vòng đời

Thời gian vòng đời phụ thuộc vào nhiệt độ, cây ký chủ và có thể cả độ dài ngày. Sâu vẽ bùa cái có ống đẻ trứng rất sắc nhọn dùng để chọc thủng các lỗ ở mặt trên của lá để hút nhựa cây làm thức ăn và đẻ trứng. Sau 2 đến 4 ngày, trứng nở và ấu trùng bắt đầu ăn trong mô lá.

Thiệt hại

Con cái ăn những chiếc lá mềm, mọng nước bằng cách đâm thủng bề mặt bằng cơ quan đẻ trứng của chúng để kiếm ăn và đẻ trứng, điều này có thể nghiêm trọng, dẫn đến giảm khả năng quang hợp và làm cây chậm phát triển. 

Các vết thương trên lá do con cái tạo ra được gọi là “các nốt sần” và có thể dễ dàng nhìn thấy dưới dạng các vết sẹo hình tròn nhỏ nhô cao đặc biệt trên bề mặt lá.

Rệp sáp

Rệp sáp là loài côn trùng nhỏ, chậm chạp, dài khoảng 0,2 cm. Rệp sáp được bao phủ bởi một lớp bột sáp màu trắng với các vòng giống như sợi chỉ xung quanh chu vi của chúng. Bột sáp này dùng để bảo vệ khỏi các tác dụng của thuốc trừ sâu hóa học. Các cụm rệp sáp trông giống như một khối bông. 

Rệp sáp là loài gây hại nghiêm trọng trong nhà kính vì chúng lây lan nhanh chóng và tồn tại dưới vảy chồi và trong nách lá. Rệp sáp ăn nhiều loại cây ký chủ. Cây ăn lá trong nhà kính và cây cảnh rất dễ nhiễm rệp sáp. Các loại rau như cà chua, dưa chuột và cà tím cũng có thể là ký chủ của rệp sáp. 

Vòng đời

Trứng của rệp sáp nở thành nhộng gọi là sâu bọ trong khoảng 10 ngày. Các trình sinh sống, chúng di chuyển xung quanh cây để tìm một địa điểm thích hợp và sau đó bắt đầu ăn nhựa cây.

Thiệt hại

Rệp sáp có phần miệng xuyên, chích hút. Việc ăn của chúng làm cho cây còi cọc, lá bị vàng và có vẻ méo mó. Rệp sáp, giống như rệp vừng, tiết dịch ngọt làm chất nền cho sự phát triển của mốc bồ hóng đen, ảnh hưởng đến giá trị thẩm mỹ của cây.

Rệp sáp
Rệp sáp

(Nguồn tham khảo: https://www.greenhouse-management.com)

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *