Có rất nhiều phương pháp trồng cây hiện đang được sử dụng trên toàn thế giới trong nhà kính thương mại. Các hệ thống sản xuất cây trồng trong nhà kính là sử dụng đất và không sử dụng đất.
Đất thoát nước tốt, không có mầm bệnh, có kết cấu đồng nhất thường là môi trường tốt nhất cho sự phát triển của cây trồng, nhưng một số loại đất không phải lúc nào cũng có những thuộc tính này. Khi các điều kiện bất lợi trong đất và việc khai hoang là không thực tế, một số hình thức canh tác không sử dụng đất sẽ tốt hơn.
Cây trồng không sử dụng đất mà sống trong môi trường nước được gọi là thủy canh hoặc trong giá thể không chứa đất như cát, vermiculite, bông khoáng, rêu, than bùn, mùn cưa, bụi xơ dừa hoặc xơ dừa. Việc lựa chọn phương pháp nuôi cấy sẽ phụ thuộc vào loại cây được trồng, quy mô của hệ thống cũng như khoản đầu tư về tài chính và thời gian mà người trồng mong muốn thực hiện.
Hầu hết phương pháp nuôi trồng trong nhà kính khá giống nhau, khác biệt chính là ở loại hình nuôi cấy được sử dụng, phương pháp tưới tiêu và cung cấp chất dinh dưỡng. Một số cây trồng có thể thích hợp với nhiều phương pháp trồng nhưng có những loại cây chỉ gắn liền với một phương pháp nhất định.
Phương pháp trồng cây trong đất
Trồng cây trong đất là phương phápcây trồng được trồng trên mặt đất bằng phẳng cũng như trên luống đất hoặc trong túi bầu. (Văn hóa đất thường được sử dụng trong trồng rau (ví dụ: cà chua, rau diếp, dưa chuột và ớt) hơn là cây cảnh như thảo mộc, hoa hồng, hoa lan cũng như phổ biến với những người trồng trọt hữu cơ và thương mại nhỏ hơn.
Đất phải thoát nước tốt, màu mỡ, có kết cấu từ trung bình đến nhẹ và giàu chất hữu cơ. Đất trong nhà kính nên được đào càng sâu càng tốt để phá vỡ bất kỳ lớp đất cứng nào hiện có hoặc những lớp đất có thể đã phát triển do giao thông qua lại nhiều lần trong khu vực. Việc khử trùng hoặc thanh trùng đất là bắt buộc trước mỗi vụ mùa hoặc ít nhất mỗi năm một lần. Điều này sẽ giúp tiêu diệt bệnh tật, côn trùng và cỏ dại.
Các kỹ thuật sản xuất được sử dụng trong nuôi cấy đất tương tự như các phương pháp sản xuất cây trồng thâm canh được sử dụng trên đồng ruộng. Mặc dù đất luôn có sẵn ở hầu hết những nơi có nhà kính nhưng hầu hết những người trồng trọt thương mại không còn dựa vào việc nuôi cấy đất trong nhà kính như họ đã làm cách đây vài thập kỷ. Một số lý do bao gồm áp lực về côn trùng và dịch bệnh cũng như việc khử trùng tốn kém.
Đất nhà kính được bổ sung bằng phân hữu cơ hoặc phân chuồng
Đất ruộng trong nhà kính thường được bổ sung một lượng lớn chất hữu cơ như phân hữu cơ trước khi trồng rau trong nhà kính. Bón phân hữu cơ hoặc phân chuồng trước khi khử trùng đất để cỏ dại và sâu bệnh trong phân hữu cơ và phân chuồng bị tiêu diệt. Nếu sử dụng phân chưa ủ hoai thì nên bón ít nhất 4 tháng trước khi thu hoạch để tránh nhiễm các mầm bệnh ở người như E. coli . Đất nhà kính được cải tạo bằng phân hữu cơ hoặc phân chuồng có thể cần hoặc không cần bón phân hoặc bón vôi bổ sung để cây và rễ phát triển tốt.
[quote1]Xem thêm: Dây tưới nhỏ giọt [/quote1]Phương pháp trồng cây không sử dụng đất
Canh tác không dùng đất được sử dụng rộng rãi trong nhà kính để cải thiện khả năng kiểm soát đối với môi trường trồng trọt và để tránh những bất ổn về nước và tình trạng dinh dưỡng của đất.
Không sử dụng đất là một phương pháp nhân tạo cung cấp cho cây trồng sự hỗ trợ và là nơi chứa chất dinh dưỡng, nước. Các hệ thống nuôi cấy không dùng đất đã được công nhận là một phương pháp khả thi để sản xuất rau (cà chua, rau diếp, cà tím, rau bina, dưa, dưa chuột và ớt) cũng như các loại cây cảnh như thảo mộc, hoa hồng, lan Nam Phi và cây ăn lá. Một số loại cây ăn quả – ví dụ như dâu tây và mâm xôi – cũng rất phù hợp với hệ thống canh tác không dùng đất.
Việc phân loại phương pháp không sử dụng đất bằng cách xem xét loại chất nền và vật chứa, cách dung dịch dinh dưỡng được cung cấp cho cây trồng (ví dụ: tưới nhỏ giọt; tưới phun mưa, nuôi cấy dung dịch dinh dưỡng tù đọng hoặc sương mù) và quá trình của dung dịch dinh dưỡng thoát nước: hệ thống mở (thoát nước tự do) hoặc hệ thống kín (nước tuần hoàn).
Về cơ bản có hai loại hệ thống sản xuất được sử dụng trong nuôi cấy không sử dụng đất:
- Thủy canh
- Nuôi cấy giá thể.
Thủy canh thường được dành riêng cho những hệ thống trong đó cây được trồng trong nước mà không có giá thể hỗ trợ cho rễ. Các hệ thống nuôi cấy giá thể sử dụng giá thể như (ví dụ: cát, sỏi, chất khoáng, bông khoáng, rêu than bùn, mùn cưa) để cung cấp cả giá đỡ vật lý và môi trường rễ cần thiết.
Nuôi cấy trên giá thể thường được sử dụng cho các loại cây trồng theo hàng, chẳng hạn như rau ăn quả (ví dụ: solanancea, bầu bí), dâu tây và hoa cắt cành (ví dụ: hoa hồng, hoa đồng tiền, hồng môn, v.v.). Các thùng chứa khác nhau (ví dụ: chậu, túi, tấm) được sử dụng chứa đầy giá thể hoặc sự kết hợp của hai hoặc ba vật liệu khác nhau, chẳng hạn như hỗn hợp than bùn-đá trân châu hoặc than bùn-đá bọt
Ưu điểm và nhược điểm của hệ thống nuôi cấy không sử dụng đất
Thuận lợi
Việc kiểm soát chính xác dinh dưỡng thực vật so với nuôi cấy trong đất, cũng là một trong những lợi thế quan trọng nhất của nó. Khi sử dụng nuôi cấy thủy canh hoặc nuôi cấy giá thể với chất nền trơ, mức độ dinh dưỡng cung cấp cho cây trồng là do người trồng lựa chọn. Nuôi trồng bằng đất bạn không thể kiểm soát lượng dinh dưỡng dư thừa, gây ra hiện tượng nhiễm mặn.
Một ưu điểm khác của nuôi cấy không cần đất liên quan đến dinh dưỡng cây trồng là khả năng kiểm soát độ pH và EC của dung dịch dinh dưỡng theo yêu cầu của cây trồng và điều kiện nhà kính. Kiểm soát tương tự trong môi trường đất là rất khó khăn và tốn kém. Ưu điểm của canh tác không dùng đất liên quan đến việc dễ dàng tưới tiêu chủ yếu áp dụng cho một số hệ thống không dùng đất nhất định.
Nhược điểm
Việc nuôi trồng không sử dụng đất gây ra tăng chi phí đầu vào cho việc xây dựng và bảo trì. Mức tăng chi phí đầu vào phụ thuộc vào hệ thống và mức độ các biện pháp kiểm soát mà hệ thống áp dụng yêu cầu. Để có thể thành công bằng phương pháp trồng không sử dụng đất, người trồng trọt cần có kiến thức về cách trồng trọt, sinh lý học thực vật, hóa học cơ bản, hệ thống kiểm soát, v.v.. Để thành công bạn cần phải có sự quản lý tốt và đội ngũ nhân viên lành nghề.
Hệ thống thủy canh
Thủy canh, theo định nghĩa, là một phương pháp trồng cây trong dung dịch giàu chất dinh dưỡng trong nước. Trong quá trình sử dụng hệ thống thủy canh, không sử dụng chất nền rắn ngoại trừ thời điểm gieo hạt, chẳng hạn như trường hợp trồng rau mà bọt biển được sử dụng để nuôi cây con.
Trong các hệ thống thủy canh, rễ của cây được ngâm liên tục hoặc không liên tục trong dung dịch dinh dưỡng. Các hệ thống thủy canh nói chung là mạch kín đối với việc cung cấp dung dịch dinh dưỡng: dung dịch được tuần hoàn từ bể chứa cung cấp liên tục hoặc không liên tục trong khoảng thời gian vài ngày hoặc vài tuần. Thủy canh là một hệ thống yêu cầu cao và đòi hỏi nhiều kiến thức sản xuất, kinh nghiệm, kỹ năng kỹ thuật và đầu tư tài chính hơn nhiều hệ thống sản xuất nhà kính khác.
Hệ thống nuôi trồng giá thể
Hệ thống nuôi trồng giá thể là hệ thống sử dụng giá thể được tạo ra từ vật liệu nền như cát, đá chân châu, đá vermiculite, sỏi, cát, rêu, than bùn,… Trong loại hệ thống này, vai trò của giá thể là hỗ trợ rễ và cung cấp môi trường cho nước và các chất dinh dưỡng cần thiết. Giá thể không cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng. Dung dịch cung cấp co cây các chất dinh dưỡng thiết yếu.
Sự khác biệt trong môi trường sẽ yêu cầu những điều chỉnh nhỏ về tần suất và lượng dung dịch được áp dụng. Các hệ thống nuôi cấy trên giá thể được tiếp tục phân loại thành các hệ thống tưới mở hoặc đóng. Trong một hệ thống tưới mở (ví dụ: nhỏ giọt, phun sương, phun mưa), dung dịch dinh dưỡng được áp dụng cho bề mặt trên của chất nền trong giá hoặc chậu, và bất kỳ dung dịch dư thừa nào được áp dụng đều được phép chảy từ đáy chậu ra ngoài môi trường. Ngược lại, một hệ thống tưới khép kín (ví dụ: thảm mao dẫn, dòng chảy lên xuống, sàn ngập nước) là bất kỳ phương pháp trồng cây nào trong đó dung dịch dinh dưỡng được tuần hoàn.
[quote1]Xem thêm: Công nghệ và vận hành nhà kính: 6. Giá thể [/quote1]
(Nguồn tham khảo: https://www.greenhouse-management.com)
